Nguyên nhân gây viêm tai giữa cấp ở trẻ em: Hiểu đúng để phòng ngừa sớm

Viêm tai giữa cấp là một trong những bệnh lý hô hấp phổ biến nhất ở trẻ em, đặc biệt trong những năm đầu đời. Hiểu rõ nguyên nhân gây viêm tai giữa cấp ở trẻ em giúp ba mẹ chủ động phòng tránh và điều trị kịp thời, tránh tái phát nhiều lần.

Nguyên nhân chủ yếu: Vi khuẩn, virus từ đường hô hấp trên

Phần lớn các trường hợp viêm tai giữa bắt đầu từ nhiễm khuẩn hô hấp trên, chẳng hạn như:

• Cảm lạnh, viêm mũi họng
• Viêm VA (amidan vòm họng)
• Viêm xoang

Những tình trạng này khiến dịch và vi khuẩn tích tụ tại mũi họng, theo vòi nhĩ (Eustachian tube) lan lên tai giữa → gây viêm.

Vi khuẩn thường gặp:

• Streptococcus pneumoniae (phế cầu)
• Haemophilus influenzae
• Moraxella catarrhalis

Virus thường gặp:

• RSV (virus hợp bào hô hấp)
• Rhinovirus
• Adenovirus
• Influenza

Theo một nghiên cứu đăng trên Pediatrics (AAP), hơn 70% các trường hợp viêm tai giữa cấp ở trẻ dưới 2 tuổi có liên quan đến nhiễm virus hô hấp trên kèm vi khuẩn bội nhiễm.

Yếu tố thuận lợi làm tăng nguy cơ viêm tai giữa ở trẻ

1. Vòi nhĩ của trẻ ngắn, nằm ngang, dễ bị tắc khi viêm mũi họng.
2. VA (amidan vòm họng) phì đại gây chèn ép vòi nhĩ.
3. Trẻ bú bình nằm dễ khiến sữa trào vào mũi và tai giữa.
4. Tiếp xúc khói thuốc lá, ô nhiễm không khí trong nhà.
5. Đi nhà trẻ sớm: dễ lây nhiễm chéo các bệnh hô hấp.
6. Cơ địa dị ứng hoặc hay bị viêm mũi dị ứng.
7. Suy giảm miễn dịch hoặc thiếu vi chất như kẽm, vitamin A.

Có phòng ngừa viêm tai giữa ở trẻ được không?

Câu trả lời là: Hoàn toàn có thể giảm tần suất mắc bệnh, nếu:

• Cho trẻ bú mẹ hoàn toàn ít nhất 6 tháng đầu
• Không cho trẻ bú bình khi nằm
• Vệ sinh mũi hằng ngày bằng nước muối sinh lý
• Tránh cho trẻ tiếp xúc với người đang bị cúm, cảm
• Điều trị triệt để VA nếu phì đại → sẽ nói rõ ở bài số 7

Đặc biệt, theo khuyến cáo của WHO và CDC, việc tiêm chủng đầy đủ các loại vắc xin phòng viêm phổi, cúm mùa, H.influenzae type B (Hib) giúp giảm đáng kể tỷ lệ viêm tai giữa cấp ở trẻ nhỏ.

Bác sĩ Đức chia sẻ

“Tại phòng khám, tôi gặp rất nhiều bé bị viêm tai giữa cấp tái phát do VA quá phát hoặc viêm mũi dị ứng kéo dài mà ba mẹ không để ý. Việc xử trí sớm và triệt để các nguyên nhân này sẽ giúp trẻ khỏe mạnh, nghe tốt, học tốt hơn.”