Viêm xoang: dấu hiệu nhận biết và khi nào cần đi khám

Viêm xoang là tình trạng viêm niêm mạc các xoang cạnh mũi, thường đi kèm viêm niêm mạc mũi nên còn gọi là viêm mũi xoang. Bệnh rất hay gặp, từ nhẹ như một đợt cảm lạnh kéo dài, đến mạn tính dai dẳng làm người bệnh nghẹt mũi, mất mùi và đau tức mặt trong nhiều tháng. Biết khi nào chỉ cần chăm sóc tại nhà, khi nào cần khám chuyên khoa sẽ giúp tránh dùng thuốc không cần thiết.

Dấu hiệu nhận biết viêm xoang

• Nghẹt mũi, thở bằng mũi khó.
• Chảy mũi đặc, vàng hoặc xanh; hoặc dịch chảy xuống họng (chảy mũi sau), gây ho, tằng hắng, hôi miệng.
• Đau hoặc tức nặng vùng má, giữa hai mắt, trán, đau tăng khi cúi đầu.
• Giảm hoặc mất mùi.
• Có thể kèm sốt nhẹ, mệt mỏi, đau răng hàm trên.

Lưu ý: dịch mũi đổi sang màu vàng hoặc xanh không có nghĩa là nhất định phải dùng kháng sinh. Màu sắc chỉ phản ánh sự có mặt của tế bào viêm, và cũng xuất hiện trong cảm lạnh thông thường.

Viêm xoang cấp và viêm xoang mạn khác nhau thế nào?

• Viêm xoang cấp: khởi phát đột ngột, kéo dài dưới 4 tuần. Nguyên nhân thường gặp là virus sau một đợt cảm lạnh; một phần nhỏ do vi khuẩn ^[1].
• Viêm xoang mạn: có từ hai triệu chứng trở lên (nghẹt mũi, chảy mũi, đau tức mặt, giảm mùi) kéo dài từ 12 tuần, kèm bằng chứng viêm trên nội soi hoặc chụp CT ^[1]. Nguyên nhân có thể liên quan đến dị ứng, polyp mũi, vẹo vách ngăn, phì đại cuốn mũi, nấm hoặc các bất thường giải phẫu khác.

Khi nào cần dùng kháng sinh?

Hầu hết viêm xoang cấp tự cải thiện nhờ chăm sóc hỗ trợ. Bác sĩ chỉ cân nhắc kháng sinh khi bệnh gợi ý nhiễm khuẩn, chẳng hạn triệu chứng kéo dài từ 10 ngày mà không đỡ, hoặc nặng ngay từ đầu (sốt cao, chảy mủ, đau mặt nhiều trong vài ngày liền), hoặc đã đỡ rồi nặng lên trở lại ^[1]. Tự mua kháng sinh dùng không đúng chỉ định làm tăng nguy cơ kháng thuốc mà không rút ngắn được thời gian bệnh.

Chăm sóc tại nhà

• Rửa mũi bằng nước muối sinh lý đúng cách để làm loãng và đẩy dịch ra.
• Uống đủ nước, nghỉ ngơi, giữ không khí không quá khô.
• Thuốc giảm đau, hạ sốt thông thường theo hướng dẫn khi cần.
• Thuốc xịt mũi corticosteroid theo chỉ định của bác sĩ có thể giúp giảm viêm niêm mạc ^[1].
• Không dùng thuốc nhỏ, xịt mũi co mạch quá vài ngày liên tiếp, vì có thể gây nghẹt mũi nặng hơn khi ngưng thuốc.
• Tránh khói thuốc lá, bụi, mùi hoá chất mạnh.

Khi nào cần đi khám chuyên khoa Tai Mũi Họng?

• Triệu chứng kéo dài trên 10 ngày không đỡ, hoặc đỡ rồi nặng lên.
• Sốt cao, đau mặt hoặc đau đầu dữ dội.
• Nghẹt mũi, chảy mũi, đau tức mặt tái đi tái lại nhiều lần trong năm.
• Triệu chứng kéo dài trên 12 tuần.
• Nghẹt mũi một bên kéo dài, chảy máu mũi tái phát, hoặc chảy mũi có mùi hôi một bên (cần loại trừ polyp, dị vật, u).
• Trẻ nhỏ chảy mũi đặc kéo dài, ngủ ngáy, thở miệng (có thể liên quan đến VA).

Đi khám cấp cứu khi có sưng đỏ quanh mắt, nhìn đôi hoặc giảm thị lực, đau đầu dữ dội, cứng cổ, lú lẫn hoặc co giật, vì đây có thể là dấu hiệu biến chứng của viêm xoang.

Nội soi mũi và các điều trị chuyên sâu

Với viêm xoang kéo dài hoặc hay tái phát, nội soi mũi cho phép bác sĩ nhìn trực tiếp niêm mạc, khe mũi, polyp, vách ngăn và vị trí dịch mủ. Đôi khi cần chụp CT xoang để đánh giá chi tiết. Dựa trên nguyên nhân, bác sĩ có thể điều trị dị ứng đi kèm, dùng thuốc thời gian đủ dài, và cân nhắc phẫu thuật nội soi mũi xoang để mở thông dẫn lưu xoang, lấy polyp hoặc chỉnh sửa vách ngăn, cuốn mũi khi điều trị nội khoa không đạt hiệu quả. Việc chỉ định cần dựa trên thăm khám và hình ảnh của từng người bệnh.