Khàn tiếng kéo dài: nguyên nhân và khi nào cần nội soi

Khàn tiếng là khi giọng nói thay đổi: rè, khàn, yếu, đứt quãng hoặc mất tiếng. Hầu hết các đợt khàn tiếng do cảm lạnh hay viêm thanh quản cấp sẽ tự khỏi trong vài ngày đến vài tuần. Nhưng khàn tiếng kéo dài có thể là dấu hiệu của một bệnh ở thanh quản cần được kiểm tra, vì vậy không nên chỉ uống thuốc rồi chờ.

Dây thanh hoạt động như thế nào?

Thanh quản có hai dây thanh nằm đối diện nhau. Khi nói, hai dây khép lại và rung theo luồng hơi thở, tạo ra âm thanh. Bất kỳ bệnh nào làm dây thanh sưng, có khối, cứng hoặc khép không kín đều có thể khiến giọng thay đổi.

Nguyên nhân thường gặp của khàn tiếng kéo dài

• Dùng giọng quá mức hoặc sai cách: nói to, la hét, hát nhiều, nói trong môi trường ồn. Lâu dần có thể hình thành hạt xơ, polyp dây thanh.
• Trào ngược họng thanh quản: dịch từ dạ dày trào lên kích thích vùng họng – thanh quản.
• Viêm thanh quản mạn: do hút thuốc lá, uống rượu, hít khói bụi, hoá chất.
• Liệt dây thanh: một dây thanh không cử động tốt, giọng thường thều thào, hụt hơi. Có thể xảy ra sau phẫu thuật cổ, ngực, đặt nội khí quản, hoặc do bệnh lý chèn ép dây thần kinh.
• Khối u ở thanh quản: lành tính (u nhú, nang…) hoặc ác tính. Nguy cơ ung thư thanh quản cao hơn ở người hút thuốc lá, uống nhiều rượu.
• Nguyên nhân từ ngoài thanh quản: bệnh tuyến giáp, khối u vùng cổ, một số bệnh thần kinh.

Khi nào cần đi khám ngay?

• Khàn tiếng kéo dài trên 4 tuần.
• Khàn tiếng kèm khó thở, thở rít, khó nuốt hoặc nuốt đau.
• Ho ra máu, sụt cân không rõ nguyên nhân.
• Sờ thấy khối hoặc hạch ở cổ.
• Khàn tiếng xuất hiện sau phẫu thuật vùng cổ, ngực hoặc sau đặt nội khí quản.
• Người hút thuốc lá lâu năm bị khàn tiếng kéo dài.
• Trẻ em khàn tiếng kéo dài hoặc kèm khó thở.

Nội soi thanh quản như thế nào?

Bác sĩ dùng ống nội soi nhỏ, đưa qua mũi hoặc qua miệng để quan sát họng, thanh quản và dây thanh trên màn hình. Người bệnh thường được xịt tê tại chỗ, thao tác kéo dài vài phút, có thể hơi khó chịu nhưng không đau nhiều. Qua nội soi, bác sĩ đánh giá hình dạng, màu sắc, cử động hai dây thanh và phát hiện hạt xơ, polyp, u hoặc liệt dây thanh. Khi cần, có thể sinh thiết hoặc chỉ định chụp hình thêm.

Điều trị khàn tiếng

Điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân tìm được:

• Viêm cấp do virus: nghỉ giọng, uống đủ nước, giữ ấm. Kháng sinh không có tác dụng với virus.
• Do dùng giọng sai cách: thường được hướng dẫn trị liệu giọng nói với chuyên viên, là biện pháp quan trọng.
• Trào ngược: điều chỉnh thói quen ăn uống, và dùng thuốc khi có chỉ định.
• Polyp, u, nang dây thanh: có thể cần vi phẫu thanh quản qua đường miệng để lấy bỏ.
• Liệt dây thanh và u ác tính: được đánh giá và điều trị chuyên sâu theo chẩn đoán.

Chăm sóc giọng nói hằng ngày

• Uống đủ nước, hạn chế đồ uống có cồn và hút thuốc lá.
• Tránh la hét, gào thét hoặc nói to kéo dài trong môi trường ồn; dùng micro khi nói nhiều.
• Nghỉ giọng giữa các giờ làm việc nếu phải nói nhiều.
• Không cố nói tiếp khi giọng đang khàn rõ.
• Điều trị sớm các bệnh mũi xoang, họng, trào ngược liên quan.